Chiều 7/5, tại Nhà Quốc hội, Thường trực Ban Chỉ đạo về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã tiến hành phiên họp đầu tiên dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng ban Chỉ đạo.
Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Lê Tiến Châu, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo; Nguyễn Khắc Định, Phó chủ tịch Quốc hội, Phó trưởng Ban Chỉ đạo; Lê Quang Mạnh, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội...
Tăng cường lấy ý kiến người dân, doanh nghiệp và cán bộ thực thi pháp luật để kịp thời phát hiện các bất cập, vướng mắc
Báo cáo về tình hình triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đại diện Cơ quan thường trực Ban chỉ đạo, Bộ trưởng Bộ Tư Pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, công tác tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã đạt nhiều kết quả bước đầu như: Ban hành tương đối đầy đủ các văn bản chỉ đạo, điều hành và hướng dẫn thực hiện; tổ chức các hội nghị tập huấn trên phạm vi toàn quốc, bảo đảm thống nhất nhận thức và cách làm…Trong đó, Bộ Tư pháp đã chính thức vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật phiên bản mới để làm nguồn cung cấp dữ liệu quan trọng cho hoạt động tổng rà soát, đồng thời đã xây dựng hệ thống thông tin báo cáo trực tuyến, các mẫu báo cáo cũng như các hỗ trợ trực tuyến phục vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Bên cạnh đó, Bộ Ngoại giao đã công khai Danh mục các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; Bộ Tư pháp đã hoàn thành việc xây dựng và vận hành chuyên mục "Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật" tại Cổng Pháp luật Quốc gia, là kênh cung cấp thông tin chính thức của việc thực hiện tổng rà soát. Trong thời gian tới, các bộ, ngành và địa phương sẽ tiếp tục được đôn đốc đẩy nhanh tiến độ, đồng thời tăng cường lấy ý kiến người dân, doanh nghiệp và cán bộ thực thi pháp luật để kịp thời phát hiện các bất cập, vướng mắc trong hệ thống pháp luật hiện hành.
Rà soát VBQPPL phải bám sát tinh thần đổi mới tư duy lập pháp
Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định bày tỏ thống nhất cao với báo cáo của Cơ quan thường trực; đánh giá cao sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan trong triển khai nhiệm vụ thời gian qua.
Về nhiệm vụ thời gian tới, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục đôn đốc các cơ quan chưa ban hành kế hoạch triển khai; đồng thời lưu ý việc giao nhiệm vụ phải cụ thể, có đầu mối rõ ràng, xác định rõ người chịu trách nhiệm, tránh giao chung chung dẫn đến khó kiểm tra, đôn đốc.
Đồng thời đề nghị trong khối Quốc hội cần phân công rõ từng Phó Chủ tịch Quốc hội phụ trách, theo dõi, chỉ đạo rà soát theo từng lĩnh vực, từng cơ quan. Tương tự, trong Chính phủ, từng Phó Thủ tướng cần trực tiếp phụ trách, làm việc với các bộ, ngành thuộc lĩnh vực được phân công để bảo đảm công tác rà soát thực chất, sát sao, có chất lượng.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhất trí cần tăng cường truyền thông về hoạt động rà soát pháp luật, nhằm tạo sự thống nhất nhận thức, lan tỏa tinh thần trách nhiệm và hình thành không khí cùng vào cuộc trong toàn hệ thống.
Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, quá trình rà soát phải bám sát tư tưởng chỉ đạo, kiên trì thực hiện chủ trương đổi mới tư duy xây dựng pháp luật. Luật phải quy định đúng những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, nhất là các chính sách lớn, nguyên tắc cơ bản, những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân; không luật hóa những nội dung thuộc thẩm quyền của văn bản dưới luật, không để luật ôm đồm công việc của Chính phủ.
“Pháp là pháp, quy là quy; không biến lập quy thành lập pháp, cũng không để luật ôm đồm công việc của Chính phủ”, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ. Từ đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan khi rà soát phải nghiên cứu kỹ các nghị quyết, kết luận, phát biểu chỉ đạo của Trung ương, Tổng Bí thư, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; tránh cách hiểu máy móc, phiến diện, qua đó đưa ra kiến nghị phù hợp, đúng định hướng, góp phần nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật, phục vụ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Công tác rà soát văn bản pháp luật phải thực chất, không chấp nhận chung chung, hình thức
Phát biểu tại phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Lê Tiến Châu nhấn mạnh, đợt tổng rà soát lần này là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, được triển khai theo kết luận của Bộ Chính trị và nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, không phải là nhiệm vụ riêng của ngành tư pháp.
Theo Phó thủ tướng, qua báo cáo bước đầu của cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, nhiều địa phương đã hoàn thành các công việc mang tính tổ chức như xây dựng kế hoạch, thành lập tổ công tác. Tuy nhiên, vẫn còn một số bộ, ngành chậm triển khai, cho thấy sự quan tâm chưa tương xứng và chưa nhận thức đầy đủ về vai trò, ý nghĩa của đợt tổng rà soát lần này.
Phó thủ tướng yêu cầu phải làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Theo đó, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ và chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về chất lượng, tiến độ, kết quả rà soát.
Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thành việc ban hành kế hoạch tổng rà soát và thành lập tổ công tác. Kế hoạch phải xác định rõ phạm vi rà soát, đầu mối chịu trách nhiệm, thời hạn từng nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra và cơ chế kiểm tra nội bộ.
Đặc biệt, Phó thủ tướng lưu ý tổ công tác phải có sự tham gia của cán bộ am hiểu pháp luật, cán bộ trực tiếp tổ chức thực hiện, đại diện cơ quan chuyên môn, đồng thời huy động chuyên gia, hiệp hội doanh nghiệp, người dân và các đối tượng chịu tác động của chính sách.
Liên quan đến điều kiện bảo đảm cho công tác rà soát, Phó Thủ tướng yêu cầu không để kinh phí, công nghệ và dữ liệu trở thành “điểm nghẽn”. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về kinh phí bảo đảm thực hiện tổng rà soát; Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp để ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào quá trình rà soát văn bản pháp luật. Các bộ, ngành, địa phương phải chủ động số hóa, làm sạch và cập nhật dữ liệu văn bản thuộc phạm vi quản lý.
Nhấn mạnh yêu cầu về chất lượng, Phó thủ tướng đề nghị kết quả rà soát phải bảo đảm nguyên tắc “5 rõ”, gồm: Rõ văn bản, rõ điều khoản, rõ nội dung vướng mắc; rõ căn cứ pháp lý và thực tiễn; rõ phương án xử lý; rõ cơ quan chịu trách nhiệm và rõ thời hạn hoàn thành. Theo đó, yêu cầu công tác rà soát văn bản pháp luật phải thực chất, không chấp nhận các báo cáo chung chung, hình thức hoặc thiếu phân tích thực tiễn. Bộ Tư pháp cần có cơ chế thẩm định, phản biện độc lập và trả lại các báo cáo chất lượng thấp, không để tình trạng “tự rà soát, tự đánh giá đạt yêu cầu”.
Bước chuẩn bị chiến lược cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới
Sau khi nghe Báo cáo của Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, các ý kiến trao đổi, phát biểu kết luận phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng ban Chỉ đạo ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương trong việc triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm phạm luật.
Theo Chủ tịch Quốc hội, thời gian qua, các cơ quan đã triển khai khối lượng công việc rất lớn trong thời gian ngắn; ban hành tương đối đầy đủ các văn bản chỉ đạo, điều hành, hướng dẫn thực hiện; tổ chức hội nghị tập huấn trên phạm vi toàn quốc, góp phần thống nhất nhận thức và cách làm. Bên cạnh đó, bước đầu đã hình thành hệ thống dữ liệu nền tảng công nghệ phục vụ công tác rà soát, trong đó có cơ sở dữ liệu pháp luật với hàng trăm nghìn văn bản, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tra cứu, đối chiếu, đánh giá chính xác. Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá cao việc đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, tạo sự quan tâm trong toàn hệ thống. Công tác rà soát văn bản đã được triển khai đúng hướng, thực chất hơn và từng bước đi vào chiều sâu.
“Tổng rà soát hệ thống VBQPPL lần này không phải là một nhiệm vụ hành chính thông thường, mà là một cuộc “tổng kiểm kê thể chế”, một bước chuẩn bị chiến lược cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nếu làm không nghiêm túc, thì không chỉ lãng phí nguồn lực, mà còn bỏ lỡ cơ hội cải cách thể chế, bỏ lỡ cơ hội chấn chỉnh những điểm nghẽn thể chế, vốn đang là nút thắt của nút thắt trong phát triển”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội thẳng thắn chỉ rõ một số nhiệm vụ còn chậm tiến độ, việc triển khai ở một số cơ quan, địa phương chưa đồng bộ. Đáng chú ý là nguy cơ rà soát mang tính hình thức, chỉ dừng lại ở danh mục văn bản mà chưa đi vào bản chất vấn đề.
Việc rà soát VBQPPL phải gắn với yêu cầu phát triển, làm rõ những quy định đang cản trở phát triển
Về quan điểm chỉ đạo xuyên suốt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu việc rà soát phải gắn với yêu cầu phát triển, tập trung làm rõ những quy định đang cản trở phát triển, chồng chéo, mâu thuẫn hoặc không còn phù hợp. Đồng thời, quá trình rà soát phải bảo đảm “đúng, trúng, thực chất”, tránh tình trạng báo cáo hình thức, kết quả chung chung. Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh cần lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tăng cường lắng nghe thực tiễn, lấy ý kiến rộng rãi, đặc biệt từ các đối tượng chịu tác động trực tiếp, coi đây là thước đo khách quan nhất để đánh giá chất lượng pháp luật.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan không chỉ tổ chức hội thảo, tọa đàm, mà cần trực tiếp gặp gỡ người dân, doanh nghiệp để lắng nghe những khó khăn, vướng mắc trong thực thi pháp luật. Mục tiêu cuối cùng của việc hoàn thiện pháp luật là phục vụ người dân, doanh nghiệp, nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân.
Về nhiệm vụ trọng tâm trong tháng Năm và tháng Sáu, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan tập trung thực hiện nghiêm các nhiệm vụ đã được phân công; khẩn trương hoàn thành các nhiệm vụ quá hạn; các cơ quan trung ương, địa phương chưa hoàn thành kế hoạch phải hoàn thành theo đúng mốc thời gian được giao.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hướng dẫn việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công tác rà soát; Bộ Tài chính sớm ban hành hướng dẫn về kinh phí bảo đảm thực hiện tổng rà soát; các cơ quan liên quan xây dựng, chia sẻ danh mục văn bản của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các ban Đảng ở Trung ương.
Đối với khối Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội giao Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tham mưu văn bản để Chủ tịch Quốc hội ký, phân công các Phó Chủ tịch Quốc hội phụ trách từng cơ quan chỉ đạo Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước thực hiện tốt công tác tổng rà soát văn bản, bảo đảm tiến độ và chất lượng. Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định được giao chỉ đạo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chủ trì tổng hợp kết quả rà soát của khối Quốc hội.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu việc rà soát phải có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực có tác động lớn đến phát triển như phân cấp, phân quyền; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; phát triển kinh tế tư nhân; hội nhập quốc tế; thủ tục hành chính; dữ liệu số; cung cấp dịch vụ công trực tuyến; đồng thời bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trong quá trình rà soát, các cơ quan phải khách quan, khoa học, cầu thị, không né tránh; mạnh dạn đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp, kể cả những quy định thuộc thẩm quyền hoặc lợi ích quản lý của chính cơ quan mình. Kết quả rà soát phải đi kèm kiến nghị cụ thể, rõ địa chỉ, rõ nội dung sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ; tránh chung chung, hình thức, thiếu tính khả thi.
Nhấn mạnh khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu cao, thời gian gấp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm chính trị mạnh mẽ, triển khai nhiệm vụ nghiêm túc, thực chất, hiệu quả; qua đó tạo chuyển biến căn bản trong hoàn thiện hệ thống pháp luật, phục vụ phát triển nhanh và bền vững đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.
Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu tăng cường điều phối, xử lý kịp thời các khó khăn, vướng mắc. Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo cần chủ động nắm bắt tình hình, tổng hợp nhanh, phản ứng kịp thời, đề xuất giải pháp tháo gỡ ngay trong quá trình thực hiện, không chờ đến các cuộc họp định kỳ.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh truyền thông, tạo đồng thuận xã hội, huy động sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân. Công tác tuyên truyền cần giúp người dân, doanh nghiệp hiểu rõ mục đích của cuộc tổng rà soát là tháo gỡ những quy định cản trở phát triển, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp; xử lý những quy định chồng chéo, trùng lặp, mâu thuẫn, không còn phù hợp.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Tư pháp phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chuẩn bị nội dung tuyên truyền ngắn gọn, rõ ràng về mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ tổng rà soát, phát sóng trên truyền hình để các cấp, các ngành cùng vào cuộc; đồng thời để người dân, doanh nghiệp thấy rõ trách nhiệm và có điều kiện phản ánh các vướng mắc từ thực tiễn.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể lắng nghe ý kiến của nhân dân, kịp thời phản ánh đến Ban Chỉ đạo. Đây là kênh quan trọng để tổng hợp ý kiến cử tri, nhân dân, góp phần bảo đảm công tác rà soát đi vào thực chất.
