Hiện giá xăng RON 95-III đang ở mức 30.690 đồng/lít, còn dầu diesel khoảng 33.420 đồng/lít, tăng mạnh so với giai đoạn trước biến động tại Trung Đông. Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, đời sống của người dân.
Theo dự thảo đang được lấy ý kiến, mức thuế với xăng (trừ ethanol) dự kiến chỉ còn 1.000 đồng/lít, giảm một nửa so với hiện tại. Dầu diesel cũng được đề xuất điều chỉnh tương tự, từ 1.000 đồng xuống còn 500 đồng/lít. Với nhiên liệu bay, mức thuế có thể giảm về 1.000 đồng, thấp hơn 500 đồng so với hiện hành.
Động thái này xuất phát từ đề xuất của Bộ Công Thương trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động, đặc biệt do ảnh hưởng từ các điểm nóng địa chính trị. Theo cơ quan này, cần có giải pháp đủ nhanh và linh hoạt để giảm áp lực chi phí trong nước.
Việc giảm thuế vốn là một thành phần cấu thành giá xăng dầu sẽ tác động trực tiếp đến giá bán lẻ. Ước tính, mỗi lít xăng có thể giảm khoảng 1.080 đồng nếu phương án được thông qua; trong khi diesel và nhiên liệu bay có thể giảm khoảng 540 đồng/lít.
Hiện thuế bảo vệ môi trường chiếm khoảng 6,7% trong giá cơ sở xăng dầu. Trong khung pháp lý hiện hành, việc điều chỉnh mức thuế này thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, còn nếu muốn đưa về 0 đồng thì cần trình Quốc hội xem xét.
Dự thảo Nghị quyết được xây dựng theo thủ tục rút gọn, dự kiến có hiệu lực ngay sau khi ban hành và kéo dài đến hết ngày 30/6. Nếu cần tiếp tục áp dụng, Bộ Công Thương sẽ đề xuất gia hạn.
Dù giúp giảm áp lực giá, phương án này cũng kéo theo hệ quả về ngân sách. Theo tính toán, mỗi tháng có thể giảm thu khoảng 1.790 tỷ đồng. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cho rằng đây là khoản “chia sẻ” cần thiết để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn.
Để bù đắp, Chính phủ yêu cầu tăng cường quản lý thu, chống thất thu và rà soát cắt giảm các khoản chi chưa cấp thiết. Đồng thời, trong trường hợp giá dầu thế giới tăng, nguồn thu từ dầu thô cũng sẽ góp phần cân đối lại ngân sách. Như vậy, đề xuất giảm thuế lần này được kỳ vọng sẽ góp phần kìm đà tăng giá nhiên liệu trong nước.
