Theo nghệ nhân Hù Văn Thịt, người dân tộc Cống ở bản Nậm Kè, Tết hoa mào gà là dịp quan trọng để người Cống tưởng nhớ tổ tiên, tri ân trời đất, đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Trong thời khắc thiêng liêng ấy, người Cống tin rằng tổ tiên và các vị thần linh luôn dõi theo, phù hộ cho con cháu bình an, mùa màng tốt tươi, vật nuôi khỏe mạnh.
Để chuẩn bị cho tết, mỗi gia đình người Cống đều tự tay chuẩn bị các sản vật từ nương rẫy và vật nuôi trong nhà làm lễ vật dâng cúng tổ tiên. Đó là cách họ thể hiện lòng biết ơn sâu sắc, đồng thời gửi gắm ước vọng về một năm mới đủ đầy, ấm no, hạnh phúc. Giống như nhiều lễ tết truyền thống khác, Tết hoa mào gà của người Cống cũng gồm hai phần: phần lễ và phần hội.
Phần lễ do nghệ nhân Hù Văn Thịt chủ trì, thực hiện các nghi thức dâng lễ, khấn cầu trời đất, thần linh và tổ tiên phù hộ cho dân bản một năm thuận hòa – cây cối sinh sôi, lúa ngô trĩu bông, gà lợn khỏe mạnh, con cháu sum vầy, bản làng yên vui. Sau phần lễ, người dân cùng hòa mình vào phần hội rộn ràng với những làn điệu dân ca, điệu múa tra hạt truyền thống, thể hiện khát vọng ấm no, đoàn kết và tình yêu quê hương đất mẹ.
Bên cạnh Tết hoa mào gà, người Cống ở Nậm Kè vẫn duy trì và thực hành nhiều phong tục lễ hội truyền thống khác, như: Lễ cúng bản, lễ cúng tổ tiên, lễ cưới, lễ lên nhà mới, lễ lên lão, lễ tạ ơn… – tất cả tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc màu, đậm đà bản sắc dân tộc.
Ông Nguyễn Tiến Thành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nậm Kè, cho biết: “Cộng đồng dân tộc Cống ở Nậm Kè hiện có 73 hộ với 359 nhân khẩu. Những năm qua, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, đời sống của đồng bào dân tộc Cống đã ngày càng được cải thiện; các chính sách hỗ trợ về kinh tế, văn hóa, xã hội được triển khai hiệu quả, giúp bà con ổn định cuộc sống và gìn giữ bản sắc truyền thống”.
Nhờ đó, diện mạo vùng đồng bào dân tộc Cống ở Nậm Kè ngày càng khởi sắc. Kinh tế từng bước phát triển, đời sống tinh thần được nâng cao; nhiều lễ hội và phong tục cổ truyền được khôi phục, tạo nên bầu không khí đoàn kết, phấn khởi, góp phần giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc Cống giữa lòng vùng cao Tây Bắc./.
