Quá trình quản lý người lái xe đang được đặt trước một hoàn cảnh hoàn toàn mới khi Bộ Công an xây dựng dự thảo sửa đổi Nghị định 151/2024. Thay vì quản lý rời rạc từng loại giấy tờ như trước, dự thảo hướng tới việc hình thành một “hồ sơ điện tử” đầy đủ cho mỗi người điều khiển phương tiện, từ lúc thi sát hạch cho đến suốt quá trình sử dụng bằng lái.
Theo đó, mọi thông tin liên quan đến giấy phép lái xe sẽ được đưa vào hệ thống dữ liệu tập trung từ kết quả thi, nơi tổ chức sát hạch đến lịch sử cấp đổi, hạng bằng và cả quá trình vi phạm bị trừ điểm. Cách làm này cho thấy xu hướng quản lý mới không chỉ cấp bằng rồi “để đó”, mà theo dõi xuyên suốt hành vi tham gia giao thông của mỗi cá nhân. Thực tế, mô hình trừ điểm bằng lái đã bắt đầu được áp dụng thời gian gần đây và nếu kết hợp với dữ liệu số hóa, việc kiểm soát sẽ chặt chẽ hơn nhiều.
Không chỉ dừng ở người lái trong nước, dự thảo còn đặt trọng tâm vào nhóm phương tiện nước ngoài, một lĩnh vực trước đây còn nhiều kẽ hở. Thay vì quản lý đơn giản theo hồ sơ nhập cảnh, cơ quan chức năng muốn nắm rõ cả thông tin người điều khiển, phương tiện và hành trình di chuyển tại Việt Nam. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh lượng khách quốc tế tự lái xe du lịch xuyên biên giới có xu hướng tăng.
Một điểm đáng chú ý là yêu cầu giám sát hành trình đối với các đoàn xe nước ngoài. Các đơn vị tổ chức sẽ phải bố trí xe dẫn đoàn, hướng dẫn viên và thiết bị theo dõi, đồng thời kết nối trực tiếp dữ liệu với hệ thống quản lý. Nói cách khác, mọi di chuyển đều có thể được kiểm soát theo thời gian thực, thay vì phụ thuộc vào báo cáo thủ công như trước.
Song song với việc siết quản lý, dự thảo cũng cho thấy nỗ lực cải cách thủ tục hành chính. Một số quy trình được đề xuất rút ngắn thời gian xử lý, thậm chí chuyển sang hình thức trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Đây là bước đi phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, giúp giảm bớt thời gian chờ đợi cho người dân và doanh nghiệp.
Đáng chú ý, các biện pháp xử lý vi phạm cũng được nâng mức độ. Với những tổ chức đưa xe nước ngoài vào Việt Nam nhưng không tuân thủ quy định, hình thức đình chỉ vĩnh viễn hoạt động đã được đưa vào dự thảo. Điều này cho thấy cơ quan quản lý không chỉ dừng ở việc kiểm soát, mà còn muốn thiết lập kỷ cương rõ ràng trong lĩnh vực còn khá mới này.
Nhìn rộng hơn, những đề xuất lần này phản ánh một thay đổi lớn trong tư duy quản lý giao thông từ giấy tờ sang dữ liệu, từ kiểm tra theo vụ việc sang giám sát liên tục. Nếu được triển khai đồng bộ, hệ thống này không chỉ giúp hạn chế vi phạm mà còn tạo nền tảng cho các dịch vụ giao thông thông minh trong tương lai, như tích hợp bằng lái điện tử, xử phạt tự động hay liên thông dữ liệu giữa các ngành.
