Thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, Báo Công Thương chủ trì, phối hợp với Cục Điện lực, Cục Năng lượng - Dầu khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, Viện Năng lượng cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 với chủ đề “Năng lượng tự chủ - Mạch máu của tăng trưởng hai con số”.
Tham dự Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 có ông Ngô Đông Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội. Diễn đàn còn có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương và các tỉnh, thành phố; đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công Thương; các tập đoàn năng lượng, hiệp hội, viện nghiên cứu, tổ chức quốc tế cùng các chuyên gia và doanh nghiệp.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, năng lượng phải đi trước một bước, tự chủ năng lượng là nền tảng của tự chủ kinh tế. Thứ trưởng đề nghị Diễn đàn tập trung vào năm nội dung: thể chế; bảo đảm đủ điện năm 2027-2028; tự chủ nhiên liệu và dự trữ; dự báo, điều hành dựa trên dữ liệu; chuyển dịch năng lượng gắn với huy động vốn, tiết kiệm năng lượng, tự chủ công nghệ.
Tại Diễn đàn, Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 được công bố đã ghi nhận năm 2026 là năm hệ thống năng lượng chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Eo biển Hormuz bị phong toả khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng; nắng nóng lịch sử cùng hiện tượng El Niño đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, sản lượng thuỷ điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh. Trên 177 nước được Báo cáo khảo sát, tính đến ngày 9/11/2026, có 102 nước (57,6%) gặp khó về năng lượng; 13 nước giữ được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam.
Việt Nam giữ được trạng thái ổn định về năng lượng với các biểu hiện: Một là, đủ điện trong năm khó khăn chưa có tiền lệ. Hai là, giữ nguồn cung xăng dầu khi tuyến vận tải chiến lược bị phong tỏa. Ba là giữ giá năng lượng trong tầm kiểm soát. Bốn là, thể chế được khơi thông đồng bộ. Năm 2026 cũng là năm đầu tiết kiệm năng lượng được đặt thành chỉ tiêu cụ thể, tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc, tối thiểu 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng.
Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 gồm sáu phần: vai trò, thách thức và nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng; chủ trương, chính sách, pháp luật; kết quả thực hiện, tồn tại và thách thức; bức tranh năng lượng và định hướng phát triển; nhiệm vụ, giải pháp; kết luận và kiến nghị. Báo cáo thường niên gắn với từng kỳ Diễn đàn, mỗi năm một thông điệp, xuất bản song ngữ để đến với bạn đọc quốc tế.
Năm phụ lục công bố cùng Báo cáo đi sâu vào từng lĩnh vực. Phụ lục về điện nêu bật kết quả năm 2026 là một kỳ tích của quản trị, điều hành điện lực. Phụ lục về xăng dầu cho thấy nguồn trong nước được huy động ở mức cao, xăng E10 được bán trên toàn quốc từ tháng 6/2026, giúp giảm ước khoảng 2,5 triệu tấn CO2 mỗi năm.
Phụ lục về giá điện, giá xăng dầu làm rõ tổ hợp công cụ cắt đỉnh giá, gồm Quỹ bình ổn giá và năm đợt giảm thuế; tháng 3/2026, giá điện hộ gia đình bằng khoảng 45% bình quân thế giới.
Phụ lục về tiết kiệm năng lượng xác định đây là nguồn cung rẻ nhất, nhanh nhất cho giai đoạn 2027 - 2030. Phụ lục về bức tranh an ninh năng lượng toàn cầu phân loại 177 nước, trong đó 33 nước khủng hoảng nặng, 69 nước căng thẳng cao.
Báo cáo đề xuất sáu nhóm giải pháp trung, dài hạn: giảm phụ thuộc nhập khẩu; phát triển hạ tầng năng lượng; ứng phó an ninh phi truyền thống; hoàn thiện thể chế; phát triển khoa học công nghệ, nguồn nhân lực; tăng cường hợp tác quốc tế. Phần kiến nghị tập trung vào thể chế năng lượng sơ cấp, cơ chế đặc thù cho dự án cấp bách, nguồn lực dự trữ, cơ cấu nguồn điện, chính sách tài khóa.
Cùng với Báo cáo, Diễn đàn triển khai Chuyên trang An ninh năng lượng. Trang tin năng lượng trên thế giới không ít, kênh chuyên biệt về an ninh năng lượng hiện còn chưa nhiều.
Chuyên trang An ninh năng lượng được thiết kế có 20 chuyên mục, 63 chuyên mục con, như: Điều hành và chính sách, An ninh năng lượng, Điện, Xăng dầu, Năng lượng mới, Tiết kiệm năng lượng, Dữ liệu năng lượng, Thế giới. Chuyên trang đang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định cấp phép, sẽ ra mắt sau Diễn đàn. Cùng với Báo cáo, chuyên trang được xây dựng sẽ nhằm cụ thể hóa yêu cầu của Nghị quyết số 70-NQ/TW về đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về an ninh năng lượng.
Trong khuôn khổ Diễn đàn, các chuyên gia, đại diện các đơn vị chức năng và các tập đoàn năng lượng đã cùng bàn thảo sâu vào các chủ đề xây dựng chuỗi nguồn, lưới, nhiên liệu, vốn. Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam nêu quan điểm điện phải thực sự đi trước một bước, với tổng vốn đầu tư của tập đoàn giai đoạn 2026-2030 khoảng 830.000 tỷ đồng, quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Đơn vị này kiến nghị kiên quyết thay thế chủ đầu tư các dự án chậm tiến độ kéo dài và tháo gỡ điểm nghẽn tín dụng cho các công trình điện trọng điểm.
Đại diện Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết tập đoàn đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 gia tăng trữ lượng 15-20 triệu tấn dầu quy đổi mỗi năm, đồng thời đưa 20 mỏ, công trình vào khai thác. Với chuỗi khí-điện, chỉ cần một khâu chậm tiến độ có thể ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi. Dự án Lô B đang phấn đấu đón dòng khí đầu tiên vào quý 3/2027. Tập đoàn cũng phối hợp nghiên cứu kho dự trữ dầu thô và xăng dầu tại Nghi Sơn, góp phần hướng tới mục tiêu dự trữ 90 ngày nhập ròng.
Đại diện Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) cho biết nhiệt điện than cung cấp 49,9% sản lượng điện toàn hệ thống trong chín tháng năm 2026. Đến năm 2030, lượng than nhập khẩu cho sản xuất điện dự kiến đạt 38-40 triệu tấn. Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam đề xuất lộ trình để đến năm 2030, tối thiểu 50% lượng than nhập khẩu được bảo đảm bằng hợp đồng dài hạn.
Về điện gió ngoài khơi, đại diện Cục Điện lực (Bộ Công Thương) đánh giá tiềm năng kỹ thuật khoảng 600.000 MW. Từ khung pháp lý đến dự án là bước có ý nghĩa quyết định, đòi hỏi đồng bộ nguồn với lưới, phân bổ rủi ro hợp lý và nội địa hóa chuỗi cung ứng để hình thành một ngành công nghiệp năng lượng mới.
Tiến sỹ Cấn Văn Lực dẫn ước tính của Bộ Công Thương cho thấy nhu cầu vốn đầu tư năng lượng giai đoạn 2026-2030 khoảng 77 tỷ USD. Trong khi đó, dư nợ tín dụng năng lượng tái tạo đến tháng 6/2026 mới đạt gần 300.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 1,5% tổng dư nợ. Các kiến nghị được Tiến sỹ Cấn Văn Lực đưa ra hướng vào cơ chế mua bán điện trực tiếp, giá điện hợp lý, thị trường vốn và Luật Năng lượng tái tạo.
Tại tọa đàm “An ninh năng lượng: Khơi thông nguồn lực - Nâng cao tự chủ - Tạo động lực tăng trưởng”, các chuyên gia đưa ra góc nhìn an ninh năng lượng từ khả năng cung ứng thực tế: điện có đến đúng nơi, đúng lúc; nhiên liệu có được bảo đảm khi thị trường biến động; chi phí có phù hợp với sức cạnh tranh của doanh nghiệp, khả năng chi trả của người dân hay không.
Từ đó, các chuyên gia đi vào bốn vấn đề cốt lõi: thứ nhất là cơ cấu nguồn phải đồng thời đạt bốn mục tiêu đủ, ổn định, giá cả hợp lý, phát thải thấp; vai trò vận hành của điện khí phải được tính ngay từ đầu vì nó quyết định yêu cầu đầu tư, cách thiết kế hợp đồng.
Thứ hai là thị trường điện tái tạo, nơi doanh nghiệp công nghệ cao cần điện sạch đi cùng chất lượng điện, chi phí dự báo được; kinh nghiệm quốc tế cho thấy mở rộng giao dịch phải gắn với khả năng tiếp nhận của lưới, phân bổ công bằng chi phí chung.
Thứ ba là tự chủ công nghệ và nhân lực, chọn những khâu có thể phát triển từ năng lực hiện có. Thứ tư là tiết kiệm năng lượng như một nguồn năng lượng, cùng câu hỏi về trách nhiệm khi dự án chậm tiến độ hoặc nhu cầu tăng vượt dự báo.
Kết luận diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Việt Sơn cho biết các ý kiến thống nhất cao rằng bảo đảm an ninh năng lượng là điều kiện tiên quyết để thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026 - 2030.
Diễn đàn ghi nhận kết quả năm đầu thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW; bài học lớn nhất của năm 2026 là chủ động nhận diện rủi ro, xây dựng kịch bản, phối hợp chặt chẽ.
Các ý kiến cũng chỉ rõ thách thức: mức phụ thuộc năng lượng nhập khẩu còn cao, dự trữ xăng dầu chưa đạt mục tiêu, phụ tải miền Bắc chịu áp lực lớn; nhiều dự án điện khí, điện gió ngoài khơi, lưới truyền tải vẫn vướng cơ chế giá, hợp đồng mua bán điện, thu xếp vốn,...
Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn đề nghị các cơ quan chức năng tổng hợp đầy đủ ý kiến thành bộ khuyến nghị chính sách, mỗi khuyến nghị nêu rõ vấn đề, giải pháp, cơ quan chịu trách nhiệm, mốc thời gian. Kiến nghị thuộc thẩm quyền của Bộ Công Thương sẽ được xử lý ngay; kiến nghị vượt thẩm quyền sẽ được tổng hợp, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
