Hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp sẽ được quản lý chặt chẽ hơn từ ngày 1/7 khi Nghị định 173/2026/NĐ-CP chính thức được áp dụng. Thay vì chỉ tập trung vào doanh nghiệp như trước đây, quy định mới mở rộng việc kiểm soát ngay từ khâu lựa chọn người tham gia, đồng thời bổ sung nhiều điều kiện nhằm hạn chế tình trạng đa cấp biến tướng và bảo vệ người tiêu dùng.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là cán bộ, công chức sẽ không còn được phép tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp. Quy định này cũng áp dụng đối với nhiều lực lượng thuộc quân đội và công an như sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng, sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp và công nhân công an. Việc bổ sung nhóm đối tượng này được đánh giá nhằm bảo đảm tính khách quan trong thực thi công vụ, tránh nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích hoặc lợi dụng vị trí công tác để phục vụ hoạt động kinh doanh.
Không chỉ giới hạn với cán bộ, công chức, Nghị định mới còn thu hẹp đáng kể phạm vi những người đủ điều kiện tham gia bán hàng đa cấp. Theo đó, người đang chấp hành án phạt tù hoặc có tiền án về các tội danh như lừa đảo chiếm đoạt tài sản, sản xuất hoặc buôn bán hàng giả, hàng cấm, quảng cáo gian dối hay vi phạm quy định về kinh doanh đa cấp đều không được doanh nghiệp ký hợp đồng tham gia.
Đối với người nước ngoài, điều kiện bắt buộc là phải có giấy phép lao động hợp pháp tại Việt Nam, ngoại trừ những trường hợp được miễn theo quy định của pháp luật.
Một điểm mới khác là những cá nhân từng bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bán hàng đa cấp hoặc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nhưng chưa hết thời hạn được coi là chưa bị xử lý vi phạm cũng chưa đủ điều kiện để tham gia hệ thống. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng cá nhân vi phạm chuyển từ doanh nghiệp này sang doanh nghiệp khác để tiếp tục hoạt động.
Đặc biệt, Nghị định còn siết trách nhiệm đối với những người từng điều hành doanh nghiệp đa cấp vi phạm. Chủ sở hữu, cổ đông, thành viên góp vốn, người đại diện theo pháp luật hoặc người quản lý tại doanh nghiệp đã bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hoạt động sẽ không được tiếp tục tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp. Đây được xem là giải pháp nhằm ngăn chặn việc đổi tên doanh nghiệp hoặc chuyển sang đơn vị khác để tiếp tục hoạt động sau khi bị xử lý.
Song song với việc kiểm soát người tham gia, các doanh nghiệp kinh doanh theo phương thức đa cấp cũng phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu mới. Ngoài nghĩa vụ ký quỹ theo quy định, doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống công nghệ thông tin để quản lý toàn bộ mạng lưới phân phối; công khai quy tắc hoạt động, hợp đồng tham gia, chính sách trả thưởng và chương trình đào tạo nhằm bảo đảm tính minh bạch trong quá trình vận hành.
Nghị định cũng tiếp tục khẳng định quan điểm xử lý nghiêm các mô hình đa cấp bất chính. Những hình thức trả thưởng chủ yếu dựa vào việc tuyển dụng người mới thay vì tiêu thụ hàng hóa, duy trì nhiều mã số kinh doanh cho một người hoặc mua bán, chuyển nhượng mạng lưới trái phép đều bị cấm.
Theo các cơ quan quản lý, việc hoàn thiện khung pháp lý lần này nhằm khắc phục những bất cập từng tồn tại trong hoạt động kinh doanh đa cấp, nhất là tình trạng một số tổ chức lợi dụng mô hình này để huy động tài chính, lôi kéo người tham gia bằng cam kết lợi nhuận cao, gây thiệt hại lớn về tài sản và ảnh hưởng đến trật tự kinh tế.
Bên cạnh đó, công tác quản lý cũng được số hóa mạnh hơn khi doanh nghiệp có thể thực hiện nhiều thủ tục trên môi trường điện tử như nộp hồ sơ trực tuyến, sử dụng chữ ký số và nhận kết quả qua hình thức điện tử. Đồng thời, địa phương sẽ có thêm trách nhiệm giám sát hoạt động của doanh nghiệp trên địa bàn, xử lý các trường hợp vi phạm và bảo đảm quyền lợi của người tham gia nếu doanh nghiệp chấm dứt hoạt động hoặc bị thu hồi giấy chứng nhận.
